W skrócie
- Czterdziestoletnie obserwacje wykazały, że w Himalajach migracja koryt rzecznych przyspieszyła niemal dwukrotnie z powodu rosnących temperatur.
- Badania satelitarne ujawniły 33-procentowy wzrost tempa migracji i niemal podwojenie szybkości przemieszczania się zakoli na odcinkach łącznie o długości 1,6 tys. km.
- Zmiany te są powiązane z topnieniem lodowców, rozmarzaniem gruntu oraz większą ilością wody i osadów w rzekach, co wpływa na stabilność brzegów i infrastrukturę.
- Więcej podobnych informacji znajdziesz na stronie głównej serwisu, otwiera się w nowym oknie
Według badania opublikowanego w magazynie "Science", ocieplenie klimatu mocno zagraża rzekom Himalajów. Rzeki te dostarczają wodę dwóm miliardom ludzi.
Natomiast przemieszczanie się rzek wpływa na powodzie, erozję, transport osadów oraz stabilność brzegów rzecznych. Niestabilne rzeki mogą mieć poważne konsekwencje dla bezpieczeństwa wodnego, ryzyka powodziowego, zagrożeń związanych z transportem osadów oraz infrastruktury położonej wzdłuż brzegów rzecznych.
Zobacz również:
Badacze przeanalizowali satelitarne dane na temat himalajskich rzek, obejmujące aż cztery dekady - od roku 1980 do 2020, uwzględnili ponad tysiąc zakoli rzecznych na odcinkach o łącznej długości prawie 1,6 tys. km.
Zmiana klimatu i migracja koryt oddziałują na siebie
"Górne partie wysokich Himalajów wyróżniają się jako region, w którym ocieplenie klimatu i migracja koryt rzecznych silnie na siebie oddziałują. Daje to możliwość badania wpływu ocieplającego się klimatu na dynamikę rzek, w tym meandrowanie oraz zmiany morfologii układu koryta" - mówi dr Zhongpeng Han z China University of Geosciences, autor badania.
Ogółem tempo migracji koryt rzecznych wzrosło w badanym okrasie o 33 proc., natomiast w przypadku swobodnie przemieszczających się zakoli rzecznych - niemal o 97 proc. W analizowanym czasie znacząco wzrosła także liczba odcięć zakoli, awulsji (nagłe przerzucenie nurtu rzeki do nowego koryta) oraz zmian układu koryt rzecznych.
Zanotowane zmiany korelują ze wzrostem temperatur, topnieniem lodowców i rozmarzaniem gruntu.
Zobacz również:
Himalajskie rzeki inaczej reagują na wyższe temperatury
Jak wyjaśniają naukowcy, rosnące temperatury zwiększają ilość wody i osadów dopływających do rzek, a jednocześnie osłabiają zamarznięte brzegi rzeczne.
Okazało się także, że rzeki himalajskie reagują na ocieplenie inaczej niż płynące w Arktyce - w regionach arktycznych roślinność często pomaga stabilizować brzegi rzek i spowalnia przemieszczanie się koryt.
"Dla miliardów ludzi, którzy korzystają ze źródeł wody zasilanych przez Himalaje, udokumentowane w naszym badaniu przyspieszenie dynamiki rzek ma znaczenie dla bezpieczeństwa wodnego, zagrożeń związanych z transportem osadów oraz stabilności infrastruktury położonej nad rzekami" - podsumowuje prof. Chengshan Wang także z China University of Geosciences.
