W skrócie
- Hiszpania realizuje plan klimatyczny o wartości 9 miliardów euro, który obejmuje wsparcie dla mieszkańców w zakresie modernizacji budynków oraz poprawy efektywności energetycznej.
- Część środków zostanie przeznaczona na dekarbonizację transportu, w tym dopłaty do mniej emisyjnych pojazdów i rozwój komunikacji publicznej.
- Program ma chronić przed wykluczeniem energetycznym i ułatwić udział rodzinom o niższych dochodach w zielonej transformacji.
- Więcej podobnych informacji znajdziesz na stronie głównej serwisu, otwiera się w nowym oknie
Kraje Unii Europejskiej coraz mocniej przyspieszają transformację energetyczną, która ma zmniejszyć emisję gazów cieplarnianych i uniezależnić Europę od paliw kopalnych. W wielu państwach rozwijane są odnawialne źródła energii, modernizowane sieci energetyczne oraz programy wsparcia dla mieszkańców. Zielona transformacja obejmuje dziś nie tylko energetykę, ale również transport, budownictwo i przemysł. Unia Europejska podkreśla, że inwestycje klimatyczne mają jednocześnie poprawić bezpieczeństwo energetyczne i ograniczyć koszty życia obywateli.
Zobacz również:
Hiszpania stawia miliardy na mieszkania i transport
Hiszpański rząd zaprezentował Społeczny Plan Klimatyczny, którego wartość sięga niemal 9 mld euro. Program ma zostać przekazany Komisji Europejskiej jeszcze przed końcem roku i zakłada szerokie wsparcie dla obywateli najbardziej narażonych na skutki transformacji energetycznej.
Największa część środków, czyli około 4,7 mld euro, zostanie przeznaczona na sektor mieszkaniowy. Chodzi przede wszystkim o modernizację budynków i poprawę efektywności energetycznej mieszkań. W praktyce oznacza to wsparcie dla rodzin, które nie są w stanie samodzielnie sfinansować termomodernizacji, wymiany okien czy instalacji ekologicznych źródeł energii. Według rządu ma to obniżyć rachunki za energię oraz poprawić komfort życia mieszkańców.
Pozostałe 4,3 miliarda euro zostaną skierowane na dekarbonizację transportu. Plan obejmuje dopłaty do wymiany samochodów na mniej emisyjne, rozwój transportu publicznego oraz działania na terenach wiejskich, gdzie dostęp do komunikacji jest utrudniony. Hiszpania chce również utrzymać rozwiązania, które mają przybliżyć transport publiczny do "praktycznej bezpłatności".
Pedro Sánchez: transformacja nie może być tylko dla bogatych
Premier Hiszpanii Pedro Sánchez podczas prezentacji programu mocno podkreślał społeczny wymiar zmian klimatycznych. Według niego zielona transformacja nie może prowadzić do jeszcze większych nierówności społecznych.
Transformacja ekologiczna odniesie sukces tylko wtedy, gdy będzie sprawiedliwa
Hiszpański premier ostrzegał także przed sytuacją, w której koszty walki z kryzysem klimatycznym poniosą wyłącznie zwykli obywatele. Sánchez powiedział: "Rewolucja energetyczna nie może uprzywilejowywać tylko tych, których stać na zmianę samochodu".
Trzecim szeroko komentowanym fragmentem wystąpienia były słowa: "Żeby nie trzeba było wybierać między końcem miesiąca a końcem stulecia". W ten sposób premier odniósł się do rosnących kosztów życia i obaw części społeczeństwa przed skutkami polityki klimatycznej.
Hiszpania pokazuje dane, które mają przekonać sceptyków
Pedro Sánchez przekonywał, że transformacja energetyczna nie musi oznaczać spowolnienia gospodarki. Wręcz przeciwnie - według danych przedstawionych przez hiszpański rząd zielona polityka już teraz przynosi wymierne efekty ekonomiczne.
Premier przypomniał, że od 2018 r. emisje w Hiszpanii spadły o 19 proc. Jednocześnie udział odnawialnych źródeł energii w produkcji energii elektrycznej wzrósł z 39 do 56 proc. Co ważne, w tym samym czasie hiszpańska gospodarka i rynek pracy nadal się rozwijały.
To właśnie ten argument ma być odpowiedzią na rosnącą w Europie falę sceptycyzmu wobec polityki klimatycznej. Rząd w Madrycie chce pokazać, że inwestycje w odnawialne źródła energii mogą jednocześnie wspierać wzrost gospodarczy i poprawiać sytuację społeczną.
Zobacz również:
Europa coraz szybciej odczuwa skutki zmian klimatu
Dyskusja o transformacji energetycznej staje się coraz bardziej pilna również z powodu zmian klimatycznych, które Europa odczuwa wyjątkowo mocno. Według danych programu Copernicus ubiegły rok przyniósł temperatury powyżej średniej na co najmniej 95 procentach powierzchni kontynentu. Europa jest obecnie najszybciej ocieplającym się kontynentem świata.
Eksperci ostrzegają przed coraz częstszymi falami upałów, pożarami lasów i gwałtownymi powodziami. Hiszpania już dziś należy do państw szczególnie narażonych na ekstremalne temperatury. Władze rozwijają nawet sieci specjalnych schronień klimatycznych, które mają pomagać mieszkańcom podczas rekordowych upałów. W samej Barcelonie działa około 400 takich miejsc.
Zielona transformacja ma chronić najbiedniejszych
Nowy plan klimatyczny Hiszpanii ma również ograniczyć ryzyko wykluczenia energetycznego. Chodzi o sytuację, w której część społeczeństwa nie jest w stanie korzystać z nowych technologii i ponosi coraz wyższe koszty energii.
Minister transformacji ekologicznej Sara Aagesen określiła program jako "kluczowe narzędzie na trudne czasy". Z kolei minister transportu Óscar Puente podkreślał, że dostęp do mobilności powinien być traktowany jako podstawowe prawo obywateli.
W praktyce plan ma pomóc rodzinom o niższych dochodach uczestniczyć w zielonej transformacji bez konieczności ponoszenia ogromnych wydatków. Hiszpania chce uniknąć scenariusza, w którym ekologiczne rozwiązania pozostaną dostępne wyłącznie dla najbogatszych mieszkańców dużych miast.
Zobacz również:
Unia Europejska szykuje podobne programy
Społeczne plany klimatyczne będą w najbliższych latach wdrażane również w innych państwach UE. To efekt przygotowań do rozszerzenia systemu ETS2, który obejmie transport i budynki. Państwa członkowskie otrzymają środki z unijnego Społecznego Funduszu Klimatycznego, aby łagodzić skutki nowych opłat emisyjnych dla obywateli.
Według analiz Forum Energii, Polska może otrzymać około 50 mld złotych wsparcia na działania związane z transformacją energetyczną w latach 2026-2032. Pieniądze mają zostać przeznaczone między innymi na termomodernizację budynków, walkę z ubóstwem energetycznym oraz rozwój transportu publicznego.
Hiszpania chce być liderem zielonej zmiany
Rząd Pedro Sáncheza wyraźnie pokazuje, że chce budować pozycję jednego z europejskich liderów zielonej transformacji. Hiszpania inwestuje już ogromne środki w odnawialne źródła energii, inteligentne sieci oraz magazynowanie energii. Według wcześniejszych zapowiedzi kraj planował przeznaczyć nawet 55 mld euro na transformację energetyczną w latach 2021-2027.
Nowy plan społeczno-klimatyczny ma być kolejnym etapem tej strategii. Władze w Madrycie liczą, że połączenie polityki społecznej z klimatyczną pozwoli utrzymać poparcie społeczne dla kosztownych reform energetycznych.
