Jakie pomidory posadzić w tym roku? Najlepsze odmiany na sezon 2026

Sezon 2026 przynosi wyraźne potwierdzenie trendu, który jeszcze kilka lat temu traktowano jako niszę hobbystyczną. Dawne odmiany pomidorów wracają do ogrodów gruntowych oraz tuneli foliowych z bardzo konkretnego powodu. Badania sensoryczne prowadzone przez CREA (Consiglio per la Ricerca in Agricoltura), CNR - National Research Council of Italy oraz INRAE we Francji w 2021 roku wykazały, że tradycyjne odmiany uzyskują wyższe oceny w testach konsumenckich dotyczących aromatu, soczystości i ogólnej akceptacji smakowej niż nowoczesne linie towarowe selekcjonowane głównie pod kątem trwałości transportowej i wyglądu.

Ocena obejmowała m.in. poziom cukrów rozpuszczalnych, stosunek kwasów organicznych do fruktozy oraz zawartość lotnych związków aromatycznych odpowiadających za zapach świeżego miąższu. Właśnie te substancje, nawet w śladowych ilościach, budują tzw. pamięć sensoryczną smaku. Odmiany takie jak Malinowy Retro, Malinowy Kujawski czy Malinowy Bosman oferują intensywniejszy profil aromatyczny dzięki wyższemu stężeniu związków azotowych i lipidowych prekursorów zapachu.

Drugą silną grupę stanowią stare odmiany śródziemnomorskie dostępne w polskich sklepach nasiennych, takie jak Pera d'Abruzzo. Ten włoski typ o gruszkowatym kształcie wytwarza owoce o masie przekraczającej 200-250 g, z wyraźnie ograniczoną liczbą komór nasiennych. Wysoka zawartość suchej masy przekłada się na gęstą strukturę miąższu po obróbce termicznej, dlatego odmiana sprawdza się w pieczeniu oraz produkcji sosów bez konieczności długiego odparowywania. W sezonach z wahaniami temperatur, które według prognoz agroklimatycznych dla Europy Środkowej będą częstsze w maju i czerwcu 2026 roku, takie linie wykazują stabilniejsze wiązanie owoców niż wiele nowoczesnych hybryd o cienkiej skórce.

Na szczególną uwagę zasługują także dostępne w Polsce ciemne odmiany pomidorów o podwyższonej zawartości związków fenolowych:

• Black from Tula,
• Noire de Crimée,
• Indigo Rose.

Ostatnia z nich została opracowana przez zespół prof. Jima Myersa na Oregon State University i wprowadzona do obrotu w 2012 roku jako pierwsza ogrodowa odmiana zawierająca antocyjany bezpośrednio w owocu.

W przydomowym ogrodzie największe szanse na udane zbiory mają odmiany wysokie, wielkoowocowe i dobrze radzące sobie z nagłymi zmianami pogody. Wiosną coraz częściej pojawiają się chłodne noce i gorące dni, a to utrudnia roślinom prawidłowe kwitnienie. Pomidor tworzy owoce dopiero po zapyleniu kwiatu, a pyłek przestaje działać już przy temperaturze około 13-15°C. W efekcie część kwiatów opada i plon spada.

Badania prowadzone przez University of Florida w 2023 roku potwierdziły, że stres termiczny w czasie kwitnienia stanowi jedną z głównych przyczyn słabego owocowania w klimacie umiarkowanym, czyli takim jak w Polsce. W gruncie najlepiej sprawdzają się odmiany:

• Prezes F1,
• Faworyt,
• Rio Grande.

Do przetworów szczególnie polecane są Rio Grande oraz Zyska, ponieważ ich owoce zawierają więcej tzw. suchej masy. To wszystkie składniki owocu oprócz wody - czyli cukry, błonnik i naturalne zagęszczacze roślinne (pektyny). Im więcej suchej masy, tym mniej wody trzeba odparować podczas gotowania sosu lub przecieru. Badania przeprowadzone przez INRAE we Francji oraz CNR we Włoszech w 2021 roku wykazały, że odmiany o wyższej zawartości suchej masy dają sos o lepszej konsystencji po pasteryzacji.

Uprawa pod osłonami, czyli w tunelu foliowym lub szklarni, wymaga innego podejścia. W zamkniętej przestrzeni szybciej rozwijają się choroby grzybowe, ponieważ wilgotność powietrza jest wyższa. Z tego powodu coraz większą popularność zdobywają odmiany o "wbudowanej" odporności na choroby, takie jak: Baron F1 czy Hector F1.

Hodowcy selekcjonują je pod kątem odporności na fuzariozę i werticiliozę, są to choroby, które zatykają naczynia przewodzące wodę w roślinie. Liście zaczynają więdnąć, mimo że gleba jest wilgotna. Nowe odmiany wprowadzane do sprzedaży w latach 2025-2026 wykazują także tolerancję na wirusa brunatnej wyboistości owoców pomidora (ToBRFV), który w ostatnich sezonach spowodował duże straty w uprawach szklarniowych w Europie.

Wśród odmian gruntowych dostępnych w sprzedaży detalicznej coraz częściej polecany jest również Tolek - średniowczesna odmiana o dużych czerwonych owocach i dobrej tolerancji na wahania temperatury. Roślina wiąże owoce stabilnie nawet przy chłodnych nocach w maju, dlatego sprawdza się w uprawie polowej w centralnej i południowej Polsce.

Ciekawym rozwiązaniem do gruntu i pod osłony jest Corazon F1 w typie bawolego serca. Jego duże, sercowate owoce wolniej się przegrzewają podczas upałów. Wynika to z większej powierzchni skórki, przez którą roślina oddaje wodę - proces ten nazywa się transpiracją. Dzięki temu owoc naturalnie się schładza i zachowuje jędrność nawet w czasie silnego słońca w lipcu i sierpniu. W sezonie 2026, według prognoz agroklimatycznych dla Europy Środkowej, fale upałów mają pojawić się wcześniej niż dekadę temu, dlatego wybór takich odmian może przełożyć się na lepszą jakość zbiorów oraz mniejsze ryzyko deformacji owoców w szczycie lata.

Kompaktowe odmiany pomidorów uprawiane w pojemnikach na balkonie osiągają wysoką produktywność pod warunkiem, że zapewnimy im dostęp do światła oraz wody. Najlepsze efekty możemy uzyskać przy temperaturze około 22°C i umiarkowanej wilgotności powietrza. Wystarczy donica o pojemności 10-15 litrów, słoneczne stanowisko oraz regularne podlewanie, aby już w lipcu zbierać pierwsze owoce prosto z krzaka, nawet na niewielkiej loggii w centrum miasta. Warto wybrać odmiany karłowe:

• Maskotka,
• Ola Polka,
• Venus,
• Aztek, 
• Pokusa.

W większych pojemnikach balkonowych dobrze sprawdza się także Malinowy Kapturek - karłowa odmiana koktajlowa o słodkich owocach i zwartym pokroju. Przy regularnym podlewaniu oraz nawożeniu potasem potrafi owocować do późnej jesieni.

Wielkość pojemnika wpływa bezpośrednio na rozwój systemu korzeniowego. Korzenie pobierają wodę oraz składniki pokarmowe z podłoża, a ich ograniczona przestrzeń wzrostu zmniejsza zdolność rośliny do transportu substancji odżywczych do owoców. Większa objętość donicy sprzyja intensywniejszemu wzrostowi rośliny, wcześniejszemu kwitnieniu oraz wyższemu plonowi.

W trendach balkonowych na 2026 rok wyraźnie widać także rosnącą popularność odmian koktajlowych o zwisającym pokroju, takich jak Koralik czy Bajaja. W systemach pionowych, czyli w wiszących donicach, decydujące znaczenie ma budowa korzenia oraz pokrój pędu. Badania przeprowadzone przez University of the Philippines Los Baños w 2025 roku wykazały, że odmiany o zwartym systemie korzeniowym oraz lekko przewieszających się pędach osiągają wyższy łączny plon w pojemnikach wiszących niż typy silnie rosnące, ponieważ lepiej wykorzystują wodę oraz składniki pokarmowe.

W doświadczeniu opublikowanym w "Plant Cell Reports" w 2024 roku wykazano, że obecność bazylii w bezpośrednim sąsiedztwie pomidora aktywuje w liściach rośliny reakcje obronne związane z produkcją jasmonianów oraz reaktywnych form tlenu. Związki zapachowe wydzielane przez bazylię pobudzają mechanizmy odpornościowe pomidora, dzięki czemu roślina lepiej reaguje na uszkodzenia oraz stres środowiskowy. W warunkach balkonowych przekłada się to na zdrowsze liście oraz mniejsze ryzyko chorób w wilgotne lato.

Zaraza ziemniaczana (wywoływana przez patogen Phytophthora infestans) jest najgroźniejszą chorobą pomidora w Europie Środkowej. Przy wysokiej wilgotności powietrza i temperaturze około 15-20°C infekcja potrafi zniszczyć całą plantację nawet w ciągu 7-10 dni. Patogen rozprzestrzenia się błyskawicznie poprzez zarodniki przenoszone z kroplami wody na liściach.

Największy postęp w walce z chorobą przyniosło wykorzystanie genów odporności pochodzących z dzikich gatunków pomidora. W szczególności gatunek Solanum pimpinellifolium okazał się źródłem genu Ph‑3, który zapewnia odporność na wiele ras zarazy ziemniaczanej. Badania prowadzone przez Chinese Academy of Agricultural Sciences oraz Wageningen University w 2013 roku wykazały, że wprowadzenie genu Ph‑3 do odmian uprawnych zapewnia szerokie spektrum tolerancji na infekcję patogenu.

Odporność uzyskuje się poprzez tzw. piramidyzację genów, czyli łączenie kilku genów odporności w jednej roślinie. Najczęściej stosowane kombinacje obejmują geny Ph‑2 oraz Ph‑3, które odpowiadają za reakcję obronną pomidora na rozwój patogenu w tkankach liści. W sprzedaży detalicznej coraz częściej pojawiają się odmiany zawierające fragmenty genomu dzikich pomidorów. W warunkach ogrodowych przekłada się to na realnie mniejsze ryzyko porażenia roślin podczas wilgotnego lata. Do odmian wykazujących podwyższoną tolerancję należą m.in.:

• Prezes F1,
• Rio Grande,
• Primabella,
• Mountain Magic F1.

Odporność oznacza wolniejsze tempo rozwoju choroby oraz większą szansę na utrzymanie zdrowych owoców nawet przy niesprzyjającej pogodzie.